Archipel de pierre | Αρχιπέλαγος λίθων
École française d’Athènes & Institut français de Grèce | Γαλλική Σχολή Αθηνών & Γαλλικό Ινστιτούτο

Durée de l’exposition | Διάρκεια έκθεσης: 13/05 – 30/09/2026
Heures d’ouverture : Du lundi au samedi : 10h00 – 20h00 | Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Σάββατο: 10:00 – 20:00
Entrée libre | Είσοδος ελεύθερη

À l’occasion de l’exposition Archipel de pierre, les jardins de l’École française d’Athènes accueillent les installations d’objets photographiques en marbre d’Elsa Mazeau dans un dialogue entre le monde ouvrier de la carrière de marbre et la naissance des formes antiques.
Archipel de pierre est une exposition issue d’une immersion au long cours dans une carrière de marbre à Kinidaros, sur l’île de Naxos. Développé au contact direct des carriers et des habitant·es, le travail d’Elsa Mazeau met en dialogue, à travers des objets photographiques en marbre, le monde ouvrier de la carrière et les formes antiques. En créant des frictions entre extraction, archéologie, photographie et espaces muséaux, ces œuvres réhabilitent la provenance matérielle des formes antiques ainsi que les gestes et les corps liés à leur apparition.
Depuis quatre années de recherche, ce travail se déploie entre carrières, marbreries, sites archéologiques et musées et en dialogue avec des archéologues : Assouan, Karnak et Abou Simbel en Égypte, le site de Délos et son musée archéologique, le Musée archéologique national d’Athènes, le Musée d’art cycladique ainsi que le Louvre.
Les gestes techniques des ouvriers et artisans, les outils, la poussière, les pigments et les tensions physiques liées au travail du marbre deviennent des éléments actifs de la recherche. Les images s’impriment sur le marbre ou les outils de la carrière eux-mêmes, donnant naissance à des objets photographiques où le support conserve la mémoire des gestes qui l’ont façonné.
À l’occasion de cette exposition, les jardins de l’École française d’Athènes se réouvrent exceptionnellement au public, accueillant les œuvres en marbre d’Elsa Mazeau.

« Elsa Mazeau aborde l’archéologie comme moyen de réhabiliter le vivant par une relation physique, à la prise de vue et à la physicalité des œuvres ». Jean-Paul Demoule

Με την ευκαιρία της έκθεσης Αρχιπέλαγος λίθων, οι κήποι της Γαλλικής Σχολής Αθηνών φιλοξενούν τις εγκαταστάσεις φωτογραφικών αντικειμένων από μάρμαρο της Elsa Mazeau, σε έναν διάλογο ανάμεσα στον κόσμο της εργασίας στο λατομείο μαρμάρου και τη γένεση των αρχαίων φορμών.
Το Αρχιπέλαγος λίθων είναι μια έκθεση που προέκυψε από μια μακρόχρονη εμβάθυνση σε λατομείο μαρμάρου στον Κινίδαρο της Νάξου. Μέσα από την άμεση επαφή με τους λατόμους και τους ντόπιους, το έργο της Elsa Mazeau φέρνει σε διάλογο, μέσω φωτογραφικών αντικειμένων από μάρμαρο, τον εργασιακό κόσμο του λατομείου και τις αρχαίες φόρμες. Δημιουργώντας σημεία επαφής ανάμεσα στην εξόρυξη, την αρχαιολογία, τη φωτογραφία και τους μουσειακούς χώρους, τα έργα αυτά αναδεικνύουν εκ νέου τη υλική προέλευση των αρχαίων φορμών, καθώς και την κινησιολογία και τα σώματα που συνδέονται με τη δημιουργία τους.
Κατά τη διάρκεια τεσσάρων χρόνων έρευνας, το έργο αυτό αναπτύσσεται σε λατομεία, εργαστήρια επεξεργασίας μαρμάρου, αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, σε διάλογο με τους αρχαιολόγους. Η έρευνα εκτείνεται από το Ασουάν, το Καρνάκ και το Αμπού Σίμπελ στην Αίγυπτο έως τη Δήλο και το Αρχαιολογικό Μουσείο της, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και το Λούβρο.
Η τεχνική κινησιολογία των εργατών και των τεχνιτών, τα εργαλεία, η σκόνη, οι χρωστικές ύλες και οι σωματικές εντάσεις που συνδέονται με την κατεργασία του μαρμάρου μετατρέπονται σε ενεργά στοιχεία της έρευνας. Οι εικόνες αποτυπώνονται πάνω στο μάρμαρο ή ακόμη και στα ίδια τα εργαλεία του λατομείου, δίνοντας ζωή σε φωτογραφικά αντικείμενα όπου το υλικό διατηρεί τη μνήμη της κινησιολογίας που το διαμόρφωσαν.
Με αφορμή την έκθεση αυτή, οι κήποι της Γαλλικής Σχολής Αθηνών ανοίγουν κατ’ εξαίρεση ξανά στο κοινό, φιλοξενώντας τα έργα από μάρμαρο της Elsa Mazeau.

«Η Elsa Mazeau προσεγγίζει την αρχαιολογία ως ένα μέσο επανασύνδεσης με το ζωντανό, μέσα από μια φυσική σχέση με τη λήψη της εικόνας και τη υλικότητα των έργων.» Jean-Paul Demoule

Oeuvres | Έργα

Pièces présentées dans les jardins de l’École française d’Athènes : Transcription, Χάριτες, Surface de pression, Souffle sédimentaire, Partition.
Pièce présentée à l’Institut français de Grèce : Réactivation pigmentaire
Visuel de l’affiche issu de Silhouettes opératoires ©ADAGP

Έργα που παρουσιάζονται στους κήπους της Γαλλικής Σχολής Αθηνών: Transcription, Χάριτες, Surface de pression, Souffle sédimentaire, Partition
Έργο που παρουσιάζεται στο Γαλλικό Ινστιτούτο: Réactivation pigmentaire
Οπτικό της αφίσας από το έργο Silhouettes opératoires ©ADAGP

1  / ΧΑΡΙΤΕΣ
sculptures photographiques, métal, sangles, pièce unique | φωτογραφικά γλυπτά, μέταλλο, ιμάντες, μοναδικό έργο
220 x 65 x 70cm, 2026
Provenant du musée d’Épidaure et du Musée archéologique national d’Athènes, ces sculptures apparaissent sur trois tranches de marbre issues d’un même bloc. Les formes naturelles rendent l’équilibre fragile et déplacent la figure des Trois Grâces vers une mise sous tension de la pierre.
Προερχόμενα από το Μουσείο της Επιδαύρου και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, αυτά τα γλυπτά εμφανίζονται πάνω σε τρεις στρώσεις μαρμάρου που προέρχονται από το ίδιο μπλοκ. Οι φυσικές φόρμες καθιστούν την ισορροπία εύθραυστη και μετατοπίζουν τη μορφή των Τριών Χαρίτων προς μία κατάσταση έντασης της πέτρας.

2  / SOUFFLE SÉDIMENTAIRE
sculptures photographiques, pièces uniques | φωτογραφικά γλυπτά, μοναδικά έργα, ποικίλων διαστάσεων
dimensions variables, 2025
Les images naissent d’un dispositif de prise de vue performatif : de la poussière de marbre naxien, prélevée dans une carrière puis rapportée à Délos, est dispersée de nuit devant l’objectif. Activée par la lumière et le vent, cette poussière semble émaner des constructions antiques du site. Le sédiment devient un outil de lecture du paysage archéologique, révélant la présence du marbre dont la structure cristalline a façonné l’architecture et la sculpture antiques.
Οι εικόνες προκύπτουν μέσα από μια επιτελεστική διαδικασία λήψης: σκόνη ναξιακού μαρμάρου, συλλεγμένη από λατομείο και μεταφερμένη στη Δήλο, διασκορπίζεται τη νύχτα μπροστά στον φακό. Ενεργοποιημένη από το φως και τον άνεμο, αυτή η σκόνη μοιάζει να αναδύεται από τις αρχαίες κατασκευές του χώρου. Το ίζημα γίνεται ένα εργαλείο ανάγνωσης του αρχαιολογικού τοπίου, αποκαλύπτοντας την παρουσία του μαρμάρου, του οποίου η κρυσταλλική δομή διαμόρφωσε την αρχαία αρχιτεκτονική και γλυπτική.

3  / PARTITION
marbre, métal |  μάρμαρο, μέταλλο
120 x 58 x 40 cm, 2025
Ce livre ouvert est composé d’une série de forages réalisés à partir du diamètre exact du foret employé dans la carrière pour le passage du câble diamanté utilisé dans la découpe des parois de marbre. Ici, la lecture se traverse. Le vide devient un principe d’organisation. Telle une partition, l’ensemble de ces perforations rythme les étagements successifs de la carrière.
Αυτό το ανοιχτό βιβλίο αποτελείται από μια σειρά διατρήσεων που πραγματοποιήθηκαν με την ακριβή διάμετρο του τρυπανιού που χρησιμοποιείται στο λατομείο για τη διέλευση του διαμαντοφόρου συρματόσχοινου που κόβει τα μαρμάρινα τοιχώματα. Εδώ, η ανάγνωση διαπερνά το έργο. Το κενό γίνεται αρχή οργάνωσης. Σαν παρτιτούρα, το σύνολο αυτών των διατρήσεων ρυθμίζει τις διαδοχικές βαθμίδες του λατομείου.

4  / EN SOMMEIL, SURFACE DE PRESSION
coussin de carrière, métal | φωτογραφικό γλυπτό, μέταλλο
50 x 50, 75 x 75 cm, 2024
Ces coussins métalliques hydrauliques sont utilisés dans les carrières pour écarter le marbre. Introduits dans une découpe réalisée dans la roche, ils sont gonflés à l’eau sous pression afin de provoquer l’ouverture de la pierre. Ces photographies ont été gonflées dans la carrière avec les ouvriers. En sommeil, les images de fissures sont appelées à se transformer progressivement sous l’effet de la rouille. Ces coussins évoquent silencieusement la présence de corps.
Αυτά τα υδραυλικά μεταλλικά μαξιλάρια χρησιμοποιούνται στα λατομεία για να διαχωρίζουν το μάρμαρο. Τοποθετημένα μέσα σε μια τομή που έχει δημιουργηθεί στον βράχο, φουσκώνουν με νερό υπό πίεση ώστε να προκαλέσουν το άνοιγμα της πέτρας. Αυτές οι φωτογραφίες φουσκώθηκαν μέσα στο λατομείο μαζί με τους εργάτες. Σε κατάσταση αδράνειας, οι εικόνες των ρωγμών καλούνται να μετασχηματιστούν σταδιακά υπό την επίδραση της σκουριάς. Αυτά τα μαξιλάρια υποδηλώνουν σιωπηλά την παρουσία σωμάτων.

5  / TRANSCRIPTION
sculptures photographiques, racks à roulettes pièces uniques | φωτογραφικά γλυπτά, μοναδικά έργα
130 x 260 x 60 cm, 2024
Des images de carrière sont déposées sur des tranches de marbre issues d’un même bloc. Les rebords naturels conservent les lignes irrégulières de la pierre et prolongent les images comme une coupe géologique. Chaque surface accueille un état différent de la carrière et devient une zone où l’extraction se reconfigure.
Εικόνες του λατομείου αποτίθενται πάνω σε στρώσεις μαρμάρου που προέρχονται από το ίδιο μπλοκ. Τα φυσικά άκρα διατηρούν τις ακανόνιστες γραμμές της πέτρας και προεκτείνουν τις εικόνες σαν γεωλογική τομή. Κάθε επιφάνεια φιλοξενεί μια διαφορετική κατάσταση του λατομείου και γίνεται μια ζώνη όπου η εξόρυξη αναδιαμορφώνεται.