Η λατρεία της Δήμητρας ως Καρποφόρου.
Η θρησκεία στην υπηρεσία της πολιτικής προπαγάνδας

Δρ. Σταυρούλα Ασημακοπούλου Αρχαιολόγος, Eφορεία Αρχαιοτήτων της Πόλεως των Αθηνών

Η διάλεξη θα δοθεί στα Ελληνικά

Η Δήμητρα στον ελληνικό χώρο ταυτίζεται με τη θεά Γη, που καθορίζει την εναλλαγή των εποχών, με αποτέλεσμα να παράγονται τα ευεργετικά προϊόντα για τη ζωή των ανθρώπων. Η σύνδεσή της με την ευφορία της γης αποδίδεται κυρίως με τα επίθετα καρποφόρος, εὔκαρπος και πολύκαρπος. Επιπροσθέτως, εξελίσσεται σε θεά που υπόσχεται τη μεταθανάτια ευδαιμονία των μυημένων στις μυστικές τελετές της.
Η παλαιότερη σωζόμενη μαρτυρία για τη λατρεία της Δήμητρας Καρποφόρου, μία επιγραφή, που βρέθηκε στην Ακρόπολη των Αθηνών, κοντά στο Ερέχθειο, ανάγεται στον 4ο αι π.Χ. Η Δήμητρα ως Καρποφόρος, ως καρποδότειρα Μητέρα Γη, σχετίζεται με την καλλιέργεια της γης και εν γένει την αγροτική ζωή και ήταν συγγενής με την Γη Κουροτρόφο ή Καρποφόρο.
Κατά την ύστερη αρχαιότητα, η λατρεία της Δήμητρας Καρποφόρου υποδηλώνει την προσπάθεια των αυτοκρατόρων, ήδη από την εποχή του Αυγούστου, να δοθεί νέα ώθηση στις παλαιές λατρείες, να ενισχυθούν οι δεσμοί των Αθηναίων με τις παραδόσεις τους και να υπογραμμισθεί η αρμονική συμβίωση με τις συνήθειες της νέας άρχουσας τάξης. Παράλληλα, καταδεικνύει την «αξιοποίηση» της θρησκείας ως μέσου προπαγάνδας, ώστε να προβληθεί ο εκάστοτε ρωμαίος αυτοκράτορας ως ο μοναδικός προστάτης της ασφάλειας και της ευδαιμονίας των υπηκόων του.

Demeter in Greece is identified with Ge (the goddess of the Earth), who determines / controls the cycle of the seasons, resulting in abundant crops and prosperity for the people. Its connection to the «euphoria» of the earth is mainly expressed with the adjectives: “Karpophoros”, “Eukarpos”, “Polykarpos”. In addition, it evolves into a goddess who promises the post-mortem bliss for the initiates in her secret rituals.
The oldest surviving testimony of the cult of Demeter Karpophoros, an inscription, which was found on the Acropolis of Athens, near the Erechtheion, dates back to the 4th century B.C.
Demeter, as Karpophoros, as Ge-Mother who gives the fruits, is related to the cultivation of the earth and generally to rural life and was related to the Ge Kourotrophos or Karpophoros.
During late antiquity, the Demeter Karpophoros worship suggests the efforts of the Emperors, from / since the time of Augustus to give new impetus to the old cults, to strengthen the bonds of the Athenians with their traditions and to underline the harmonious cohabitation with the habits of the new ruling class. At the same time, it demonstrates the «valorisation» of religion as a means of propaganda, so that the Roman emperor can be displayed as the only patron of the bliss of his own citizens.