Bulletin de Correspondance Hellénique Supplément 57
ὀβολός 10 - Obolos 10
LA MONNAIE DANS LE PÉLOPONNÈSE
Production, iconographie, circulation, histoire. De l’Antiquité à l’époque moderne

Actes de la sixième rencontre scientifique des Amis du Musée numismatique, Argos, 26-29 mai 2011
 
Sous la direction de Εύα Αποστoλου, Charles Doyen
 
Format : 18,5 x 24 cm, tome I. 528 pages, tome II. 288 pages
Prix : 90 €
Parution : mai 2018
© École française d’Athènes - ISBN 978-2-86958-295-8
 

Tόμος Α´ / Volume 1 / Tome I
ΑΡΧΑΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ / ANCIENT TIMES / ANTIQUITÉ
Ce colloque consacré au Péloponnèse était le sixième d’une série de rencontres organisées par les Amis du Musée numismatique, autour d’une province particulière de l’espace grec, en collaboration avec les Éphories locales et les Centres de recherche qui y sont actifs. Puisque le colloque s’est tenu à Argos, l’École française d’Athènes s’y est tout naturellement investie et assume aujourd’hui la coédition des Actes.
Le nombre des ateliers péloponnésiens autant que l’importance historique de la péninsule, à toutes époques, font de cet Obolos ­10 l’un des projets les plus ambitieux de la collection. Par commodité, l’ample matière a été répartie en deux volumes, consacrés le premier à la période antique, le second aux époques postérieures, de Byzance jusqu’à la fondation de l’État grec moderne.
L’abondance des fouilles menées chaque année dans le Péloponnèse, le dynamisme des chercheurs qui en exploitent les résultats, mais aussi l’abondance relative des productions monétaires locales expliquent la très riche moisson d’études relatives à l’Antiquité, qu’il s’agisse d’analyses de fond ou de publication de matériel inédit. Leur nombre même a amené les éditeurs à en extraire une dizaine de contributions consacrées à des trouvailles monétaires locales ou au signalement de monnaies de collection, à les traduire en langue française et à les regrouper en un dossier à part publié dans une livraison du BCH 139-140.2 (2015-2016), sous le titre « Monnaies et trouvailles péloponnésiennes. Compléments au Colloque d’Argos 2011 ». Inséparables des contributions publiées dans ce  Supplément au BCH, elles attirent notamment l’attention sur quelques travaux plus spécifiques de circulation monétaire antique.
 
Το Συνέδριο, αφιερωμένο στην Πελοπόννησο, είναι το έκτο (ΣΤ΄) στη σειρά των «Επιστημονικών Συναντήσεων» που έχουν διοργανώσει μέχρι σήμερα «Οι Φίλοι του Νομισματικού Μουσείου», οι οποίοι επιλέγουν κάθε φορά μια διαφορετική περιφέρεια της ελληνικής επικράτειας προκειμένου να εξετασθεί η νομισματική παραγωγή και κυκλοφορία σε αυτήν, διαχρονικά. Οι διοργανωτές, κατά πάγια τακτική τους, συνεργάζονται με τους τοπικούς επιστημονικούς φορείς, όπως Εφορείες Αρχαιοτήτων, Πανεπιστήμια ή Ερευνητικά κέντρα. Στην προκειμένη περίπτωση, καθώς το Συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο Άργος, ήταν απολύτως φυσικό να αναλάβει και η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών το δικό της ρόλο και σήμερα τον εκπληρώνει ως συνεκδότης των Πρακτικών.  
Το πλήθος νομισματοκοπείων της Πελοποννήσου και η ιδιαίτερη ιστορική σημασία της διαχρονικά, αναδεικνύουν τον Οβολό 10 ίσως το πιο φιλόδοξο πόνημα της σειράς. Για πρακτικούς λόγους το πλούσιο συγγραφικό υλικό που συγκεντρώθηκε, μοιράστηκε σε δύο τόμους: ο πρώτος αφορά τους αρχαίους χρόνους, ο δεύτερος τις μεταγενέστερες εποχές, από το Βυζάντιο ως το νεώτερο Ελληνικό κράτος.
Καθώς ήταν πάλι μεγάλος ο αριθμός των συμμετοχών η εκδοτική ομάδα επέλεξε να αποσπαστούν από αυτό το Supplément του BCH ( Οβολός 10) δέκα συμμετοχές οι οποίες εστιάζουν σε δύο θεματικές: σε ανασκαφικά νομίσματα από την Πελοπόννησο και σε νομισματικές συλλογές. Τα κείμενα μεταφράστηκαν στα Γαλλικά και αποτελούν πλέον ιδιαίτερη ενότητα, που δημοσιεύεται στο περιοδικό BCH 139-140.2 (2015-2016) με τον τίτλο Monnaies et trouvailles péloponnésiennes. Compléments au Colloque dArgos 2011. Παραμένουν, πάντως, αναπόσπαστο τμήμα του δικού μας Supplément του BCH, και προσελκύουν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των μελετητών σε συγκεκριμένα θέματα της αρχαίας νομισματικής κυκλοφορίας. Οι πολυάριθμες ανασκαφές που διεξάγονται κάθε χρόνο στην Πελοπόννησο, οι διάφορες τοπικές νομισματικές εκδόσεις με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αλλά και το επιστημονικό υπόβαθρο των ερευνητών που ασχολήθηκαν είτε με αδημοσίευτα νομίσματα είτε με ενδελεχή επανεξέταση παλαιού, γνωστού υλικού, έδωσαν σπουδαίους επιστημονικούς καρπούς: ένα πλούσιο απάνθισμα μελετών που αφορούν το νόμισμα στην Αρχαιότητα.

Tόμος β ´ / Volume 2 / Tome II
ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ / BYZANTINE AND MODERN TIMES / PÉRIODES BYZANTINE ET MODERNE
Ce colloque consacré au Péloponnèse était le sixième d’une série de rencontres organisées par les Amis du Musée numismatique, autour d’une province particulière de l’espace grec, en collaboration avec les Éphories locales et les Centres de recherche qui y sont actifs. Puisque le colloque s’est tenu à Argos, l’École française d’Athènes s’y est tout naturellement investie et assume aujourd’hui la coédition des Actes.
Le nombre des ateliers péloponnésiens autant que l’importance historique de la péninsule, à toutes époques, font de cet Obolos 10 l’un des projets les plus ambitieux de la collection. Par commodité, l’ample matière a été répartie en deux volumes, consacrés le premier à la période antique, le second aux époques postérieures, de Byzance jusqu’à la fondation de l’État grec moderne.
La production locale ou l’approvisionnement de la Péninsule en espèces monétaires à l’époque byzantine paraissent pauvres, si on les compare aux très abondantes émissions antiques, locales ou importées. Cette relative pénurie documentaire n’en rend que plus insignes tous les témoins retrouvés et patiemment enregistrés, qu’il s’agisse d’émissions impériales, de sceaux, de productions
monétaires des Latins ou des Vénitiens, jusques et y compris la médaille du premier gouverneur de l’État grec moderne, Ioannis¬Kapodistrias. Par l’ampleur de la moisson ici engrangée et la qualité des contributions, ce volume constitue un apport décisif pour l’histoire des périodes médiévales et modernes dans le Péloponnèse, de nature à stimuler durablement la recherche dans les domaines concernés.
 
Το Συνέδριο, αφιερωμένο στην Πελοπόννησο, είναι το έκτο (ΣΤ΄) στη σειρά των «Επιστημονικών Συναντήσεων» που έχουν διοργανώσει μέχρι σήμερα «Οι Φίλοι του Νομισματικού Μουσείου», οι οποίοι επιλέγουν κάθε φορά μια διαφορετική περιφέρεια της ελληνικής επικράτειας προκειμένου να εξετασθεί η νομισματική παραγωγή και κυκλοφορία σε αυτήν, διαχρονικά. Οι διοργανωτές, κατά πάγια τακτική τους, συνεργάζονται με τους τοπικούς επιστημονικούς φορείς, όπως Εφορείες Αρχαιοτήτων, Πανεπιστήμια ή Ερευνητικά κέντρα. Στην προκειμένη περίπτωση, καθώς το Συνέδριο
πραγματοποιήθηκε στο Άργος, ήταν απολύτως φυσικό να αναλάβει και η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών το δικό της ρόλο και σήμερα τον εκπληρώνει ως συνεκδότης των Πρακτικών.
Το πλήθος νομισματοκοπείων της Πελοποννήσου και η ιδιαίτερη ιστορική σημασία της διαχρονικά, αναδεικνύουν τον Οβολό 10 ίσως το πιο φιλόδοξο πόνημα της σειράς. Για πρακτικούς λόγους το πλούσιο συγγραφικό υλικό που συγκεντρώθηκε, μοιράστηκε σε δύο τόμους: ο πρώτος αφορά τους αρχαίους χρόνους, ο δεύτερος τις μεταγενέστερες εποχές, από το Βυζάντιο ως το νεώτερο Ελληνικό κράτος.
Οι «Μέσοι χρόνοι» –βυζαντινή περίοδος και δυτικός μεσαίων– στην Πελοπόννησο, αποδεικνύονται πτωχοί, αναφορικά με τις τοπικές νομισματικές εκδόσεις, αλλά και με τις αντίστοιχες εισηγμένες, σε σύγκριση με τους αρχαίους χρόνους, και τις ιδιαίτερα πλούσιες νομισματικές εκδόσεις, προϊόντα των οποίων, τοπικά ή εισηγμένα, κυκλοφόρησαν στην Πελοπόννησο. Ωστόσο, η γνωστή και περιορισμένη αριθμητικά παρουσία των παραπάνω εκδόσεων των «Μέσων χρόνων», αναδεικνύει σε αξιοπρόσεκτη και πολύ ενδιαφέρουσα μαρτυρία, τα νέα ευρήματα που έρχονται στο φως, και τα οποία εξετάσθηκαν με την ευκαιρία του παρόντος Συνεδρίου. Διαχρονικά, αυτά τα ευρήματα είναι αυτοκρατορικές κοπές, μολυβδόβουλλα, εκδόσεις της βενετοκρατίας και λατινοκρατίας, αλλά και ένα μετάλλιο του κυβερνήτη της Ελλάδας Ιω. Καποδίστρια. Η συλλογή των άρθρων του δεύτερου τόμου, με σημαντικό θεματικό εύρος και ιδιαίτερη ποιότητα, αποτελεί αναμφίβολα αξιόλογη συμβολή στη μελέτη των «Μέσων χρόνων» για την Πελοπόννησο.
 
 
Tόμος Α´ / Volume 1 / Tome I
ΑΡΧΑΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ / ANCIENT TIMES / ANTIQUITÉ
 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ / TABLE OF CONTENTS / TABLE DES MATIÈRES
 
Συντομογραφίες / Abbreviations / Abréviations

 
Μάντω Οικονομιδου, Πρόλογος
 
Ηώς Τσούρτη, Μάντω Οικονομίδου (1927-2015): Νεκρολογία
 
François de Callataÿ, Tony Hackens et l’humanisme scientifique : Argos et la circulation monétaire dans le Péloponnèse
 
Αλίκη Μουστακα, «Το Πελοποννησίων νόμισμα»: Παρατηρήσεις στη νομισματική παραγωγή της Πελοποννήσου κατά την αρχαϊκή και κλασική περίοδο
 
Patrick Marchetti, La monnaie dans le Péloponnèse de 336 à 146 av. J.C.
 
Iωάννης Τουρατσογλου, Νομισματική παραγωγή και κυκλοφορία στην Πελοπόννησο των ρωμαϊκών χρόνων
 
Véronique Van Driessche, À propos du système monétaire éginétique : Mise en perspective des systèmes monétaires grecs
 
Christophe Flament, Les conditions de la production monétaire dans le Péloponnèse durant l’Antiquité : Ateliers civiques ou ateliers « indépendants » ?
 
Αλέξανδρος Ανδρεου, Παναγιώτης Τσελεκασ, Νόμισμα και αρχαία ελληνικά ιερά στην Πελοπόννησο
 
Χρήστος Γκατζολης, Το Άργος στη Μακεδονία: Μικρός ταφικός «θησαυρός» από την αρχαία Πύδνα με αργυρά νομίσματα Άργους και χάλκινα Φιλίππου Β´
 
Σταματούλα Μακρυποδη, Μηλιά Γιαννακουλη, «Θησαυρός» πρώιμων ελληνιστικών χρόνων από το Άργος
 
Andrew Meadows, The coinage of Arsinoe-Methana
 
Dimitrios A. Kousoulas, The coinage of Alea (c. 400-146 BC)
 
Δήμητρα Ι. Τσαγκαρη, Αρκαδικά νομίσματα: Μάρτυρες της τοπικής μυθολογίας
 
Panagiotis Galanis, Contribution to the typology and iconography of the coins from ancient Arcadian Orchomenos
 
Εύα Αποστο λου, Ελληνιστικός θησαυρός από τη Μεσσηνία
 
Μαρία Σκορδου, Κυκλοφορία πελοποννησιακών κοπών στη δυτική Κρήτη
 
Μανόλης Ι. Στεφανακησ, Από την Πελοπόννησο στην Κρήτη: Νομισματική κυκλοφορία και εικονογραφικές επιρροές
 
Έλενα Mπονελου, Ανδρέας Σωτηριου, Η νομισματική κυκλοφορία στην Κεφαλονιά κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο
 
Μάντω Οικονομιδου, Συμβολή στη μελέτη της κυκλοφορία των πηγάσων: Ο νομισματικός θησαυρός της Κεφαλληνίας (IGCH 140)
 
Lilian de Angelo Laky, The coins of Olympia and the development of Zeus’iconography in Classical Greece
 
Hélène Nicolet-Pierre, La circulation des monnaies d’Égine à l’époque hellénistique et le trésor de Mageira (Élide) 1950
 
Franck Wojan, Les « très grands bronzes » éléens : Réflexions autour d’un module singulier dans le monnayage éléen à l’époque hellénistique
 
Καλλιόπη Πρεκα-Αλεξανδρη, Γιάννης Στογιασ, Ενδείξεις επαφών μεταξύ Γιτάνων και Πελοποννήσου. Η μαρτυρία των νομισμάτων και των σφραγισμάτων
 
Παναγιώτης Tσελεκασ, Ο θησαυρός Ουγγρί, 1892 (IGCH 121): Χρυσά και αργυρά νομίσματα αττικού βάρους στην πρώιμη ελληνιστική Πελοπόννησο
 
Mairi Gkikaki, The unnamed goddess of the Achaian Koinon
 
Andreas G. Vordos, Giovanni Gorini, Small bronze hoard of Antigonos Gonatas from Trapeza near Aigion
 
Μαρία Λακακη, Ο θησαυρός Δύμη I
 
Αντωνία Νικολακοπουλου, Θησαυρός χάλκινων νομισμάτων από τη Δύμη
 
Ευτέρπη Ραλλη, Δύο θησαυροί από την Πελοπόννησο και το θέμα της χρονολόγησης των αργυρών υποδιαιρέσεων
 
Χαρίκλεια Παπαγεωργιαδου, Σοφία Ζουμπακη, Οικονομία και νομισματοκοπία των πόλεων της Πελοποννήσου στον 1ο αι π.Χ.: Ο ρωμαϊκός παράγων
 
Pierre Assenmaker, La frappe monétaire syllanienne dans le Péloponnèse durant la guerre mithridatique : Retour sur les monnaies « luculliennes »
 
Charles Doyen, De la drachme au denier : Retour sur l’ὀκτώβολος εἰσφορά de Messène
 
Σταύρος Γιαννόπουλος, Η νομισματοκοπία και ο ευεργετισμός του Ευρυκλή στη Λακωνία
 
Θεόδωρος Κουρεμπανας, Η νομισματοκοπία της Πύλου κατά τη ρωμαϊκή αυτοκρα- τορική περίοδο
 
Χριστίνα Τσαγκαλια, Εικονιστικοί τύποι του Ερμή στα πελοποννησιακά νομίσματα των αυτοκρατορικών χρόνων: Ο Ερμής με κριό στην αποικιακή νομισματοκοπία της Κορίνθου και των Πατρών
 
Maria Daniela Trifirò, Ο Απόλλων στην Πελοπόννησο: Εικονογραφικά σημειώματα
 
Σταυρούλα Pοζάκη, Aφροδίτη Mαλτέζου, Αθανάσιος Θέμος , Eλένη Zαββού, Νομισματικός θησαυρός από ταφικό μνημείο των αρχαίων Ακρειών (Κοκκινιά Γλυκόβρυσης Λακωνίας): Μια πρώτη παρουσίαση
 
Μαρία Τσουλη, Αριστείδης Παπαγιαννησ, Νομισματικός θησαυρός της ύστερης αρχαιότητας από το Καραβοστάσι Οιτύλου Λακωνίας και ο σεισμός της 21ης Ιουλίου 365 μ.Χ.
 
Olivier Picard, Conclusions des contributions relatives à l’Antiquité

T
όμος β ´ / Volume 2 / Tome II
ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΙ ΚΑΙ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ / BYZANTINE AND MODERN TIMES / PÉRIODES BYZANTINE ET MODERNE
 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ / TABLE OF CONTENTS / TABLE DES MATIÈRES
Συντομογραφίες / Abbreviations / Abréviations

 
Βασιλική Πεννα, Κοινωνία και οικονομία στην Πελοπόννησο κατά τους βυζαντινούς χρόνους (5ος-12ος αιώνας)
 
Julian Baker, Μίνα Γαλανη-Κρικου, Δυτικός Μεσαίων στην Πελοπόννησο
 
Παναγιώτης Kοκκασ, Νομισματική κυκλοφορία στην Πελοπόννησο κατά τους νεώτερους χρόνους
 
Βαγγέλης Μαλαδακησ, Το Άργος κατά τους πρώιμους βυζαντινούς χρόνους. H μαρτυρία των νομισμάτων από τις ανασκαφές του Εθνικού Γυμναστηρίου
 
Άννα Ι. Λαμπροπουλου, Όψεις του οικονομικού βίου των κατοίκων της Ηλείας (τέλη του 6ου αι. – αρχές του 9ου αι.). Προσεγγίσεις υπό το φως της αρχαιολογικής έρευνας
 
Ιωάννα Κολτσιδα-Μακρη, Η σφραγιστική μαρτυρία στην Πελοπόννησο κατά τους «σκοτεινούς» χρόνους: Μία πρώτη προσέγγιση
 
Παναγιώτης Γιαννοπουλοσ, Το μεσοβυζαντινό Άργος: Iστορικά δεδομένα και νομισματική κυκλοφορία
 
Μαρία Γερολυματου, Νόμισμα και φορολογία στην Πελοπόννησο κατά τη μέση βυζαντινή περίοδο
 
Κωνσταντίνος Λαγοσ, Φώτιος Καρυανοσ, Μουχλί: Οικονομικά δεδομένα και νομισματική κυκλοφορία κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο
 
Μίνα Γαλανη-Κρικου, Ακροναυπλία: Η νομισματική μαρτυρία βυζαντινής και «δυτικής» παρουσίας
 
Αγγελική Κοσσυβα, Μεσαιωνικό Άργος: Η μαρτυρία δύο νομισματικών «θησαυρών»
 
Julian Baker, Georgios Tsekes, Medieval coins from the area of Limnes in the Argolid
 
Κωνσταντίνα Δ. Παπακοσμα, Amoris et dilectionis causa, pro prode ή/και loco pignoris. Ο ιδιωτικός δανεισμός στην λατινοκρατούμενη Πελοπόννησο (13ος-15ος αι.)
 
Δημήτρης Αθανασουλησ, Μολυβδόβουλο των Ιωαννιτών Ιπποτών από το κάστρο Χλουμούτζι (Clermont)
 
Ανδρέας Μαζαρακησ, Το μετάλλιο φιλομάθειας του Ιωάννη Καποδίστρια
 
Δέσποινα Ευγενιδου, Συμπεράσματα για τις ανακοινώσεις που αφορούν στη Βυζαντινή περίοδο

 
CONTACTS
École française d’Athènes - 6, rue Didotou - 106 80 Athènes - + 30 210 36 79 922 - Cette adresse e-mail est protégée contre les robots spammeurs. Vous devez activer le JavaScript pour la visualiser. - Ouvert tous les jours de 8h à 15h - Aνοιχτό καθημερινά από τις 8.00 έως τις 15.00
 
Dépositaire :
De Boccard Édition-Diffusion - 4, rue de Lanneau - 75005 Paris -  www.deboccard.com
 
 
 
 

ARCHIMAGE : les dernières images

IMAGE
Delphes - Sanctuaire d'Apollon - 47274

Sujet : figure en ronde bosse face Matériau : marbre Décor : antinous Technique : ronde bosse
Archimage est destiné à la mise en ligne progressive des documents graphiques et photographiques, conservés au service des Archives de l'EfA.

LA CHRONIQUE DES FOUILLES

NÉOS SKOPOS. - Vergè-6484
Dans la commune de Néos Skopos, K. Péristéri (XXVIIIe éphorie des antiquités préhistoriques et classiques) a poursuivi en 2009 et 2010 la fouille de sauvetage sur la propriété agricole Digka-Mavroudi. Au cours des travaux, on a nettoyé les sondages et fouillé les bermes, ce qui a permis de mettre au jour des segments de murs, des niveaux d’occupation et des sols (fig. 1). Parmi le mobilier retrouvé, sont mentionnés 47 monnaies, dont un tétradrachme d’argent de Lysimaque, des pesons et des fusaïoles en terre cuite, des poids de pêche en plomb, des clous en fer et en bronze, et des lamelles de plomb.
....
Consulter la Chronique des fouilles